اضطراب ریاضی

اضطراب ریاضی

هدف این مقاله بررسی اثر بخشی حالت های عاطفی و هیجانی ، به عنوانمولفه های شخصیت یادگیرنده بررفتار ریاضی است. امروزه اضطراب ریاضی مورد توجه وعلاقه بسیاری از متخصصان روان شناسی آموزش ریاضی و نیز روانشاسان شناختی است تا ازاین طریق تأثیرهای هیجانی و بر انگیختگی های روانی شاگردان را در کار ریاضی بشناسندو برای کنترل و مهارعلمی آنها راه کارهای عملی بیابید . در این میان اضطراب و فشارروانی و تعامل آنها با یادگیری ریاضیات جایگاه ویژه ای را در امر آموزش و یادگیریریاضیات مدرسه و حتی دانشگاهی به خود اختصاص داده است ؛ هر چند که در محافل علمی وآموزشی ما کمتر به آن توجه شده است.

پژوهش ها در سال های اخیر نشان داده اند که اضطراب ریاضی غیر معقول ( اضطرابمرضی ) با ایجاد مانع های جدی شناختی و آموزشی در فراگیران ضمن ابتلای آنان به ایستفکری و نقصان قابلیت های استدلالی موجبات تضعیف خود باوری ریاضی را در آنها فراهممی آورد و با ایجاد نگرش منفی به شدت بر عملکرد پیشرفت ریاضی فراگیران موثر میافتد. نوشتار حاضر با مروری اجمالی بر ادبیات کار در این عرصه می کوشد تاضمن ارائهتعریفی از اضطراب ریاضی چگونگی تعامل میان رفتار ریاضی افراد و مقوله اضطراب ریاضیرا نشان دهد. واژگان کلیدی : اضطراب ، اضطراب ریاضی ، حافظه فعال ، سبک شناختی .

 مقدمه نوشتار حاضر بر آن است تا چگونگی اثر بخشی حالات عاطفی و هیجانی را که ازمؤلفه های شخصیت فرد است بر رفتار ریاضی فرد مورد بررسی قرار دهد. متأسفانه به رغمجدی بودن تأثیر عوامل روانی و هیجانی بر عملکرد علمی افراد ، به ویژه در علوم پایهواز جمله ریاضیات ، مطالعه در خور توجهی در این باره به زبان فارسی موجود نیست. درحالی که شناخت و کنترل عوامل ( درونی و بیرونی ) پیش برنده یا بازدارنده فراگیراندر میدان فعالیت های ریاضی مورد توجه والدین ، مربیان و پژوهشگران است .

تغییر حالت های روانی و برانگیختگی ها ی آشکار فراگیران در مقابله با وضعیت هایمختلف آموزشی و یادگیری ریاضیات ، به ویژه پژوهشگران آموزش ریاضی را مصمم تر میسازد تا تأثیرات هیجانی و برانگیختگی های روانی را بر رفتار ریاضی یادگیرنده هاخواه دانش آموز یا دانشجو – شناخته و برای کنترل علمی و عملی آن در پی چاره برآیند.

 در این مقاله نگارنده با بررسی و مرور منابع در دسترس و توجه به واقعیت هایموجود در امر تعلیم و تربیت ریاضیات کشور نکاتی را خاطر نشان می کند. به منظورآشکار شدن ارتباط های ساختاری موضوع ابتدا رفتار ریاضی تعریف می شود.

 

 رفتار ریاضی 1: ناظر بر چگونگی بروز دانش ریاضی فرد در موقعیت های مختلف است کهتحت تأثیر عوامل درونی و بیرونی واقع می شود. عوامل درونی و عوامل بیرونی به ترتیبنقش بردارهای تسهیل کننده و بازدانده رفتار ریاضی را ایفا می کنند ؛ شکل 1 تا حدودیاین عوامل را ترسیم می کند. 1.Math behaviour به نظر می رسد عوامل ارائه شده در شکل 1 می توانند با اثر گذاری بر عملکرد ریاضی فرد موجبات رشد یا بازدارندگی علمی او رافراهم آورند. در این میان هیجان ها به مثابه یک عامل درونی و مؤثر در ساختار شخصیتیهر فرد مورد بحث قرار می گیرند ؛ با توجه به این که جداسازی مقوله شناخت از فرآیندهای عاطفی موجب خلط در بازتابش دقیق تجربه انسانی می شود ( اسکمپ ، 1989(

هیجان خوب است یا بد ؟ هیجان را معمولاً بی قراری فکر ، احساس و یا حالت تحریکشده عقلانی 2" تلقی می کنند که مانند بسیاری از مؤلفه های مربوط به طبیعت انسان وفعالیت هایش تنها در جریان رشد شخصیت و تفکر او شناخته می شود. هیجان ها ممکن استمخل یا تسهیل گر جریان تفکر و رشد آدمی باشند ؛ که در صورت مخل بودن باید اثر بخشیآنها را بر عملکرد فرد به دقت کنترل کرد و آن را کاهش داد ، به طور که به عاملیسودمند در خدمت پویایی اندیشه و شخصیت آدمی در آید. روان شناسان ( اسکمپ ، 1989) هیجان مؤثر در کارایی و کفایت افراد را به صورت زیر تقسیم بندی می کنند: الف ) فشارروانی ؛ ب)اضطراب ؛ ج) اطمینان د) ناکامی ؛ ه) ایمنی – بی هراسی پنج مقوله فوق درنیل به هدف ها تأثیر گذارند. در این میان اضطراب و فشار روانی جایگاه ویژه ای درآموزش و یادگیری ریاضیات مدرسه ای و حتی دانشگاهی به خود اختصاص داده است .

 به عبارتی ، دنیای ریاضیات نیز از این مشخصه عمده قرن بیستم ، یعنی اضطراب ، بینصیب نمانده است و به دلیل ویژگی های خاص و طبیعی این شاخه از دانش و معرفت بشری ،آسیب پذیری فراگیران را بیش از سایر شاخه ها ی علوم محتمل می سازد. اینک قبل ازپرداختن به اضطراب ریاضی ، مناسب است که ابتدا تصویری روشن از مقوله اضطراب به طورکلی داشته باشیم . اضطراب چیست ؟ در متون روان شناسی اضطراب با معانی گوناگون بهکار رفته است. به طور کلی اضطراب بیانگر حالت هیجانی نامطلوبی است که محصول فشار وکشمکش های روانی افراد می باشد و مشخصه بارز آن ترس از وقوع حوادث آینده است . چنانچه این ترس و تشویش مبهم و پراکنده بوده و وابسته به چیز معینی نباشد و یا بهصورت افراطی در آید آن را اضطراب نوروتیک گویند ( استات 1، 1990(. Skep 2. Oxford Concise Dictionary1- .

هرگاه فرد در وضعیتی قرار گیرد که در رویارویی با مشکلات وخطرهای احتمالی ازاعمال توانایی های خود نامطمئن باشد ، آن گاه او مضطرب قلمداد می شود. مانندرانندگی روی سطح لغزنده یا شرکت در امتحان ریاضی و... اصولاً تمایل به انتظارناخوشایند از نتیجه کارها یکی از ویژگی های افراد مضطرب است. به علاوه ، بنابرپژوهش های انجام گرفته ( الیس و هانت ، 1993) اضطراب و افسردگی به نحوی به یکدیگرمربوطند ؛ به طوری که افراد افسرده غالباً مضطرب هستند.

نکته قابل توجه اینست که بسیارند کسانی که به نحوی دچار اضطراب و عوارض ناشی ازآن هستند ، در حالی که شناخت درستی از وضعیت روانی خویش ندارند و طبعاً در صددبهبود آن بر نمی آیند. حال به طرح پرسش ها و عناوین بحث اصلی یعنی فشار روانیواضطراب در آموزش و یادگیری ریاضیات پرداخته می شود.

 1- اضطراب ریاضی چیست ؟

2- وجود مقوله فشار روانی و اضطراب ریاضی و تأثیر های آن بر رفتار ریاضیفراگیران تا چه اندازه ای واقعی و پذیرفتنی است ؟

 3- دانش ریاضی معلمان ، والدین ، چگونه ممکن است ، فراگیران را در معرض ابتلابه پدیده اضطراب ریاضی قراد دهد ؟

 4- اضطراب ریاضی و تأثیر آن بر فرآیند های شناختی و پردازش اطلاعات ، سبک هایشناختی و یادگیری و طرحواره مفهومی چگونه است ؟

/ 2 نظر / 33 بازدید
مروت آذریان

سلام با تشکر از مطالب شما بنده پرسشنامه اضطراب ریاضی و پرسشنامه خودکارآمدی ریاضی را جهت انجام پژوهشم نیاز دارم در صورت امکان خواهشمندم به ایمیلم ارسال نمایید. متشکرم

پریسا

واقعا مقاله ی عالی و بی نظیری بوددرنوشتن مقالم خیلی بهم کمک کرد